Bir sevkiyatın en çok zaman kaybedilen anı, çoğu zaman yolda değil teslim adresindedir. Araç varır, kapı kapalıdır. Ya da kapı açıktır ama forklift yoktur. Ya da forklift vardır ama randevu saatinden dört saat sonra boşaltma sırası gelir.
Bu yazıda teslim gününden önce netleşmesi gereken şeyleri sırayla ele alıyoruz.
Araç adrese girebiliyor mu?
Türkiye'de ve Avrupa'da yarı römorklu bir araç için azami uzunluk 16,50 metredir. Bu, çekici ve dorsenin toplam uzunluğudur. Bir sanayi sitesinin dar girişi, bir bayi otoparkı veya şehir merkezindeki bir depo bu ölçüyü kabul etmeyebilir.
Sorulacak soru "adres nedir" değil, "araç adrese girip manevra yapabilir mi"dir. Cevap hayırsa, iki seçenek vardır:
- Daha küçük bir araçla teslim (kamyon veya dağıtım aracı)
- Bir aktarma noktasında yükün bölünmesi
İkisi de ek maliyet ve ek zaman demektir. Ama teslim gününde öğrenmekten ucuzdur.
Boşaltma kimin işi?
Bu, satış sözleşmesindeki teslim şekline bağlıdır. Incoterms 2020 kurallarında:
- DAP'ta satıcı yükü varış noktasına getirir, ancak boşaltma alıcıya aittir.
- DPU'da satıcı yükü boşaltarak teslim eder.
Aradaki tek kelimelik fark, teslim gününde kimin forklift bulacağını belirler. Bu yüzden teslim şeklini evrak konusu değil, operasyon konusu olarak ele alıyoruz.
Boşaltma yöntemi araç tipini etkiler
| Yöntem | Gereken | Not |
|---|---|---|
| Rampa | Yükseklik uyumlu rampa | En hızlı yöntem |
| Forklift | Forklift ve operatör | Palet ölçüsüne uygun çatal |
| Vinç | Vinç ve sapanlama | Ağır ve hacimli yükte |
| Yandan yükleme | Tenteli dorse, yan açılım | Uzun parçalarda |
| Elle | İş gücü ve süre | Koli bazlı, küçük hacim |
Araç tipini seçerken teslim adresindeki boşaltma yöntemini biliyor olmamız gerekir. Yandan boşaltma yapılacak bir yüke kapalı kasa göndermenin anlamı yoktur.
Randevu: kim, ne zaman, hangi slot?
Randevulu depolarda teslim saati genellikle alıcı ile depo arasında belirlenir. Taşıyıcı bu saate uyar ama saati kendi koyamaz.
Sevkiyat çıkmadan önce cevaplanması gerekenler:
- Randevuyu kim alacak — gönderici, alıcı yoksa taşıyıcı mı?
- Randevu hangi tarih ve saat aralığı?
- Araç erken varırsa nerede bekleyecek?
- Randevu kaçırılırsa bir sonraki slot ne zaman?
- Adreste kim karşılayacak, telefonu nedir?
Beşinci soru en çok atlanan sorudur. Araç adrese vardığında arayacak bir numara yoksa, bekleme başlar.
Sürücünün saati de bir kısıttır
Uluslararası taşımada sürücünün çalışma ve dinlenme süreleri AETR kuralları ile sınırlıdır: günde en fazla 9 saat sürüş (haftada iki kez 10 saate çıkabilir), 4,5 saat sürüşten sonra en az 45 dakika mola, günün sonunda en az 11 saat dinlenme.
Bunun teslim gününe yansıması şudur: araç adrese varsa bile, sürücünün o gün kalan çalışma saati boşaltmayı tamamlamaya yetmeyebilir. Randevu saatini belirlerken bu takvim de hesaba girer.
Teslim gününden bir gün önce kontrol edilecekler
- Adres ve irtibat kişisi teyit edildi mi?
- Randevu saati onaylandı mı?
- Boşaltma ekipmanı adreste hazır mı?
- Yükü kabul edecek kişi CMR'yi imzalamaya yetkili mi?
- Bir eksiklik durumunda kime dönülecek?
Bu beş madde sevkiyattan bir gün önce cevaplandığında, teslim genellikle planlandığı saatte tamamlanır.
Teslim anında CMR
Yük boşaltıldığında CMR taşıma senedinin alıcı tarafından imzalanması, teslimin gerçekleştiğinin kanıtıdır. Bir hasar veya eksiklik varsa imza anında CMR üzerine şerh düşülmelidir. Sonradan yapılan bildirimler ispat açısından zayıf kalır.
Teslim adresindeki koşulları taşıma planından ayrı düşünmüyoruz. Komple taşımalar ve geçici depolama ve elleçleme süreçlerinde boşaltma planını baştan kuruyoruz. Adres ve randevu bilgisiyle teklif formunu doldurmanız yeterli.
