Ağır ve gabari dışı yüklerde taşıma, araç bulmakla başlamaz. Önce yükün yasal sınırların neresinde durduğunu bilmek gerekir. Çünkü o sınırın ötesindeki her santimetre, ayrı bir izin ve ayrı bir güzergâh çalışması demektir.
Bu yazıda gabari dışı taşımanın nerede başladığını, ön incelemede neye baktığımızı ve izin sürecinin planı nasıl şekillendirdiğini anlatıyoruz.
Sınır nerede? Gabari dışı ne demek?
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesi, karayolunda seyredecek araçların azami ölçü ve ağırlıklarını belirler:
| Azami | |
|---|---|
| Genişlik | 2,55 m |
| Genişlik (frigorifik yapı) | 2,60 m |
| Yükseklik | 4,00 m |
| Uzunluk (yarı römorklu araç) | 16,50 m |
| Yüklü ağırlık (5+ dingilli katar) | 40 ton |
| Yüklü ağırlık (ISO konteynerli 3-S2/3) | 44 ton |
Yük yüklü hâldeki araçla birlikte bu değerlerden herhangi birini aşıyorsa, sevkiyat gabari dışı taşıma kapsamına girer.
Dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı: sınır yükün kendi ölçüsü değil, araca yüklendikten sonraki toplam ölçüdür. Dorse zemini üzerindeki 30 santim, 4 metrelik yükseklik sınırından düşer.
Ağırlık sınırı sadece toplam değildir
Yönetmelik yalnızca toplam yüklü ağırlığı değil, dingil bazında ağırlıkları da sınırlar. Örneğin tahriksiz tek dingilde 10 ton, tahrikli tek dingilde 11,5 ton üst sınırdır.
Bunun pratik sonucu şudur: 40 tonun altında kalan bir yük bile, ağırlık dorse üzerinde yanlış dağıtıldığında dingil sınırını aşabilir ve kontrol noktasında durdurulur.
Ağırlık kontrollerinde azami yüklü ağırlığın en çok %5'i kadar tartı toleransı tanınır. Bu tolerans dingil hatasını affetmez.
Ön incelemede neye bakıyoruz?
- Yükün üç boyutu ve brüt ağırlığı — tahmini değil, ölçülmüş.
- Ağırlık merkezi — Yükün ağırlığı nerede toplanıyor? Bu, dorse seçimini ve bağlama planını belirler.
- Bağlama ve sabitleme noktaları — Yükün üzerinde kayış veya zincir bağlanabilecek yer var mı?
- Yükleme ve boşaltma yöntemi — Vinç mi, forklift mi, rampa mı? Her iki uçta da ekipman var mı?
- Güzergâh — Köprü yükseklikleri, viraj yarıçapları, yol sınıfı, üst geçitler.
- Teslim sahası — Aracın sahaya girip manevra yapabileceği alan var mı?
Bu altı başlık tamamlanmadan araç tipi konuşulmaz.
Araç tipi yükün geometrisine bağlıdır
- Lowbed — Yüksekliği standart dorseye sığmayan iş makineleri ve ağır ekipman. Zemin yüksekliği düşüktür, böylece toplam yükseklik sınırın altında kalır.
- Genişletilebilir dorse — Uzunluğu standardı aşan yükler.
- Çoklu dingilli özel araç — Ağırlığı daha fazla dingile dağıtarak yasal sınır içinde kalmayı sağlar.
Doğru dorse, yükün sığdığı dorse değil; yükle birlikte yasal sınırların içinde kalan dorsedir.
İzin süreci takvimi belirler
Gabari dışı ve ağır yük taşımaları özel izne tabidir. İznin çıkması, güzergâhın onaylanması ve gerekiyorsa escort (refakat) aracı temini zaman alır.
Bunun anlamı şudur: izin süreci sevkiyat takviminin bir parçasıdır, sonradan eklenen bir formalite değil. Yükün hazır olduğu gün ile aracın çıkabildiği gün arasındaki fark çoğu zaman burada oluşur.
Escort aracının gerekip gerekmediğini yol genişliği, şehir geçişi, trafik yoğunluğu ve yükün gabarisi belirler.
Proje taşımacılığı: tek sevkiyat değil, bir program
Fabrika taşınması, tesis kurulumu veya çok parçalı bir makine sevkiyatı tek bir araç meselesi değildir. Parçaların hangi sırayla gideceği, hangisinin kurulum için önce gerekeceği ve saha ekibinin hangi tarihte hazır olacağı birlikte planlanır.
Bu yüzden proje taşımalarında ilk konuştuğumuz şey araç değil, kurulum takvimidir.
Yükünüz standart ölçüleri aşıyorsa gabari dışı taşıma, lowbed taşımacılık ve izin ve escort hizmetleri süreçlerini birlikte kuruyoruz. Ölçü, ağırlık ve güzergâh bilgisiyle teklif formunu doldurmanız yeterli.
